Home

Dwa dekalogi

Większość Kościołów chrześcijańskich nie naucza oryginalnej, biblijnej treści dekalogu, uczy wersji zmienionej, sfalsyfikowanej. Kto i kiedy zmienił przykazania Boże?

Przede wszystkim w katechizmowej wersji dekalogu brak treści drugiego przykazania, zakazującego kultu wizerunków, zaś przykazanie czwarte, nakazujące święcenie soboty, zostało zamienione na ogólny nakaz święcenia dnia świętego, bez określenia, którego dnia to dotyczy. Z kolei przykazanie dziesiąte, zakazujące pożądliwości, zostało rozdzielone na dwa, przykazanie dziewiąte i dziesiąte, dla zachowania dekalogowej liczby dziesięć. (Dekalog został zapisany w Księdze Wyjścia 20,1-17).

Dokonane zmiany nie są błahe, tym bardziej że dotyczą treści dekalogu, który stanowi Bożą konstytucję. Dekalog jest przecież kardynalnym zbiorem przepisów Bożych, a w nim niezwykle istotnych postanowień dotyczących ważnych spraw religijno-światopoglądowych, społecznych i moralnych. Zmian w dekalogu nie dokonał ani Chrystus, nie uczynili tego apostołowie. Nikt też przez Boga nie został do tego upoważniony. Dokonał tego Kościół w czasach poapostolskich, na przestrzeni III-VI wieku n.e. i wcale się tego nie zapiera.


Poczynił Kościół zmiany…


Wybitny dogmatyk ks. Franiszek Spirago w Katolickim Katechizmie Ludowym1 napisał: „Dekalog żydowski pierwotny obejmował następujące przykazania: 1. Przykazanie oddawania czci tylko prawdziwemu Bogu. 2. Zakaz czczenia obrazów i posągów. 3. Zakaz znieważania imienia Bożego. 4. Nakaz święcenia sabatu. 5. Nakaz czci dla rodziców. 6. Zakaz zabijania. 7. Cudzołóstwa. 8. Kradzieży. 9. Fałszywego świadectwa. 10. Zakaz pożądania rzeczy cudzych. Nie naruszając istoty przykazań, poczynił w nich Kościół następujące zmiany formalne. Drugie przykazanie dotyczące czci obrazów złączył z pierwszym, natomiast dziesiąte przykazanie Boże rozdzielił na dwa osobne przykazania. (…) Nakaz święcenia sabatu przemienia Kościół na nakaz święcenia niedzieli”.

Katechizm wyraźnie stwierdza, kto dokonał zmiany. Co prawda ks. F. Spirago traktuje wymienione zmiany jako „formalne”, nienaruszające „istoty przykazań”, lecz trudno pogodzić się z tym stwierdzeniem, ponieważ tam, gdzie następuje faktyczne uchylenie drugiego przykazania (jego treść nie została ujawniona), rozdzielenie dziesiątego i całkowita zmiana treści czwartego, trudno powiedzieć, że są to tylko zmiany formalne. Mamy tu do czynienia ze zmianami merytorycznymi, naruszającymi istotę dekalogu.


Dlaczego uchylono?


Zmiana cotygodniowego święta sobotniego na niedzielne dokonała się w Rzymie i Aleksandrii. Najbardziej znaczącym czynnikiem był tu wpływ antyżydowskich nastrojów z początku II wieku n.e., będący wynikiem powstań wszczynanych przez Żydów przeciwko Rzymianom. Jeszcze przed powstaniem Bar Kochby (132-135 n.e.) cesarz Hadrian nałożył na Żydów na terenie całego cesarstwa wiele restrykcji, m.in. zabronił im święcenia soboty. W obu wspomnianych miastach było bardzo wielu chrześcijan, którzy tak jak Żydzi święcili sobotę. Istniało niebezpieczeństwo utożsamiania obu grup, toteż chrześcijanie zaczęli poszukiwać sposobu odróżnienia się od nielubianych Żydów. Z pomocą przyszedł pogański cotygodniowy dzień słońca, obchodzony w niedzielę. Chrześcijanie w tych dwóch miastach zaczęli obchodzić go na pamiątkę zmartwychwstania Jezusa, nazwanego w starotestamentowej Księdze Micheasza „słońcem sprawiedliwości”. W pozostałych ośrodkach chrześcijańskich na terenie cesarstwa nadal jednak święcono sobotę. Dopiero sobór w Laodycei (ok. 364 n.e.) postanowił: „Chrześcijanie nie powinni już judaizować i próżnować w sobotę, ale powinni pracować w tym dniu; powinni szczególnie uczcić dzień Pański będąc chrześcijanami i, jeśli to możliwe, nie pracować w tym dniu”. Ciekawe, Bóg powiedział o sobocie: „Nie będziesz czynił w tym dniu żadnej roboty”, a sobór powiedział: Chrześcijanie powinni pracować w tym dniu!

Usunięcie drugiego przykazania było natomiast wynikiem pojawienia się w chrześcijaństwie w IV wieku n.e. kultu obrazów. Niewątpliwie należy to wiązać ze zmianą statusu chrześcijaństwa, jaka nastąpiła w tym okresie. Chrześcijaństwo przeszło ze stanu religii prześladowanej do stanu religii tolerowanej (313 n.e.), a następnie do stanu religii panującej (380 n.e.). Oznaczało to odebranie poganom ich świątyń i przekazanie ich chrześcijanom wraz z całym „wyposażeniem”, tj. obrazami i posągami pogańskich bóstw. Wyjścia były dwa — albo je zniszczyć, narażając się na niezadowolenie tkwiących jeszcze w pogaństwie mieszkańców cesarstwa, albo nadać im „chrześcijański” charakter, próbując pogodzić nową religię ze starą. Katolicki teolog, ks. W. Zalewski, napisał: „W Nowym Testamencie nic mamy świadectw, potwierdzających cześć wizerunków (…). Niezbitym jest jednak faktem, że od wieku IV rozpowszechniał się kult obrazów świętych”.


Daremna cześć


Jezus Chrystus nie zniósł żadnego z przykazań, jedynie oczyścił je z naleciałości faryzeizmu i rabinistycznej tradycji. Oto Jego słowa: „Nie myślcie, że przyszedłem unieważnić Prawo (…); nie przyszedłem unieważnić, ale dopełnić. Bo zapewniam was, dopóki niebo i ziemia będą istnieć, ani jedna jota, ani jedna kreska w Prawie nie przeminie, aż wszystko się wypełni”2. Do bogatego młodzieńca powiedział: „Jeśli chcesz wejść do żywota, przestrzegaj przykazań”3. Do tych, którzy ośmieliliby się cokolwiek zmienić w przykazaniach Bożych, odnoszą się inne słowa Chrystusa: „Dlaczego to wy przestępujecie przykazanie Boże dla nauki waszej? (…) Tak to unieważniliście słowo Boże przez naukę swoją”4. „Lud ten czci mnie wargami, ale serce ich daleko jest ode mnie. Daremnie mi jednak cześć oddają, głosząc nauki, które są nakazami ludzkimi”5. Przestrzeganie przykazań Bożych, a nie ludzkich, jest testem szczerości uczuć wobec Zbawiciela: „Jeśli mnie miłujecie — mówił — przykazań moich przestrzegać będziecie”6. W ślad za tymi słowami Chrystusa apostoł Jan napisał: „Kto mówi: Znam go, a przykazań jego nie zachowuje, kłamcą jest i prawdy w nim nie ma”7.

Kardynał rzymskokatolicki James Gibbons przyznał, że święcenie niedzieli nie ma nic wspólnego z naukami Pisma Świętego: „Możecie przeczytać Biblię od Księgi Rodzaju po Apokalipsę i nie znajdziecie ani jednej linijki autoryzującej świętość niedzieli. Pismo Święte nakazuje święcenie soboty, dnia, którego my nie święcimy”8. A kardynał Lois de Segur napisał do protestantów: „To Kościół katolicki przeniósł dzień odpoczynku na niedzielę (…). Dlatego święcenie niedzieli przez protestantów jest hołdem, jaki mimowolnie oddają autorytetowi tego Kościoła”9.
Władysław Polok

[Autor jest historykiem i doktorem teologii].

1
F. Spirago, Katolicki Katechizm Ludowy, t. II, s. 72, wyd. III. 2 Mt 5,17-18 Biblia Ekumeniczna. 3 Mt 19,17. 4 Mt 15,3.6. 5 Mk 7,6-7. 6 J 14,15. 7 1 J 2,4. 8 James Gibbons, The Faith of Our Fathers, Baltimore: John Murphy & Company, 1895, s. 89. 9 Louis Gaston de Segur, Plain Talk About the Protestantism of Today, Boston: Patric Donahoe, 1868, s. 225.


Porównanie dwóch Dekalogów:


Dekalog biblijny




Dekalog katechizmowy



„Ja jestem Pan, twój Bóg…

„Ja jestem Pan, twój Bóg…


I


I

Nie będziesz miał cudzych bogów obok Mnie!

Nie będziesz miał cudzych bogów przede mną.


II

 

Nie będziesz czynił żadnej rzeźby ani żadnego obrazu tego co jest na ziemi nisko ani tego, co jest w wodach pod ziemią! Nie będziesz oddawał im pokłonu i nie będziesz im służył, ponieważ Ja Pan twój Bóg, jestem Bogiem zazdrosnym, który karze występek ojców na synach do trzeciego i czwartego pokolenia względem tych, którzy Mnie nienawidzą. Okazuję zaś łaskę do tysiącznego pokolenia tym, którzy Mnie miłują i przestrzegają moich przykazań.

 


III


II

Nie będziesz wzywał imienia Pana, Boga twego, do czczych rzeczy, gdyż Pan nie pozostawi bezkarnie tego, który wzywa Jego imienia do czczych rzeczy.

Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno.


IV


III

Pamiętaj o dniu szabatu, aby go uświęcić.

Sześć dni będziesz pracować i wykonywać wszystkie twe zajęcia. Dzień zaś siódmy jest szabatem ku czci Pana, Boga twego. Nie możesz przeto w dniu tym wykonywać żadnej pracy ani ty sam, ani syn twój, ani córka twoja, ani twój niewolnik, ani twoja niewolnica, ani twoje bydło, ani cudzoziemiec, który mieszka pośród twych bram.

W sześciu dniach bowiem uczynił Pan niebo, ziemię, morze oraz wszystko co w nich jest, w siódmym zaś dniu odpoczął. Dlatego pobłogosławił Pan dzień szabatu i uznał go za święty.

Pamiętaj abyś dzień święty święcił.


V


IV

Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś długo żył na ziemi którą Pan, Bóg twój, da tobie.

Czcij ojca swego i matkę swoją.


VI


V

Nie będziesz zabijał.

Nie zabijaj.


VII


VI

Nie będziesz cudzołożył.

Nie cudzołóż.


VIII


VII

Nie będziesz kradł.

Nie kradnij.


IX


VIII

Nie będziesz mówił przeciw bliźniemu twemu kłamstw jako świadek.

Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu.


X


IX

Nie będziesz pożądał domu bliźniego twego. Nie będziesz pożądał żony bliźniego twego, ani jego niewolnika, ani jego niewolnicy, ani jego wołu, ani jego osła, ani żadnej rzeczy, która należy do bliźniego twego.”

Nie pożądaj żony bliźniego twego.

 


X

 

Ani żadnej rzeczy, która jego jest.”